:::   K Ü L T Ü R   -   T U R İ Z M   :::                           :::   K Ü L T Ü R   -   T U R İ Z M   :::                           :::   K Ü L T Ü R   -   T U R İ Z M   :::                          

İlçemiz yaz mevsiminde adete yeşilin ve çiçeklerin bütün tonlarını bünyesinde barındırır. Yayla denince aslında akla Damal gelmelidir. Damal yaylaları dünyada eşi ve benzeri olmayan doğa güzelliğine sahiptir.

Tarihi yerleri; Gacibe, Kızlar Kalesi, Karanlık Kale, Taşlı Kale, Ulgar Dağı,  Halil Hoca'nın MEzarı ve Cala Manastırı'dır.
 

 GACİBE : 

            Otağlı Köyü Yaylası hudutları içerisinde olup hakim bir tepe üzerine kurulmuş bir gözetleme kulesi vardır. Tepenin yamacında yerleşim yeri kalıntıları mevcut olup zaman zaman kaçak define aramaları yapıldığı söylenmektedir. Aşık Kerem’in  Aslı’yı ararken  gecibeden geçtiği  ve konakladığı efsanesi vardır.yukarı Gündeş Köyü’nden geçerken Kerem’i taşladıkları rivayet edilir.  Bu olay üzerine Kerem’in şu beyiti söylediği de rivayetler arasındadır.

            Gündeşliye gündeşliye

Davun işliye

Köpekleri vardır, insan dişliye 

Gacibede bir gelin elinden su içtiği söylenmekte onun üzerine de şu beyiti söylediği söylenmektedir.

Şaştım anam şaştım

Gacibe şehrinden geçtim

Bir gelinin elinden su içtim

Aynı benim han aslıma benzermiş.

:SEYİTÖREN KÖYÜ  ( KIZLAR KAYASI KÖYÜ ) :

Köyün yakınında  hakim bir tepe üzerinde yerleşim yeri mevcuttur. Burada yaşayan insanları bir kız beyin idare ettiği yani yönettiği rivayet edilir. Bu yönetici kız düşmanları tarafından bir savaş sırasında öldürülür. Bu kıza bir anıt mezar yaptırılır. Mezarın üzerine bir taş  kule inşa edildiği  söylenmektedir. Zaman zaman burada da kaçak aramalar yapılmıştır.
 

SAMİTHEV (ÜÇDERE) KÖYÜ  KARANLIK  KALE :

            Üçdere Köyü üstünde olup derenin kenarındadır. Her ne kadar kale olarak söylenmekte ise de şu anda yıkılmış vaziyettedir. Kalenin içinde mahzen olup oradan geçilerek dereye yer altından suya inildiği söylenmektedir.

            Daha sonraları Osmanlı Devleti kargaşalık döneminde  buralarda küçük çaplı çetelerin olduğu ve bu kalede ikamet ederek yöre halkına zulüm yaptığı, adam vurduğu ve ev soydukları söylenmektedir. Kıçatan isminde bir eşkiyanın buralarda insanlara eziyet ettiği söylenmektedir. Top yolu  denilen tarihi yolda bu kalenin üst tarafından geçmektedir. 

ANIT MEZAR ( HALİL HOCA’NIN MEZARI ) : 

Obrucak köyünün içinde bir tepe üzerinde inşa edilmiştir. Halil  Hoca 1948 yılında Sovyetler Birliğine bilmeyerek yolunu yitirip geçmiş. Yedi yıl Sovyetler Birliğinde kalmıştır. Eski Türkçe okumuşluğu olan bu Üçdere’li vatandaş halk tarafından sevilip sayılan ve iyi birisi olarak tanınmaktadır. Sovyetlerden geldiğinde Türkiye’de bir yeri tanımamış, ancak Ardahan’a getirildiğinde Demirköprü’yü tanıyarak burası Ardahan demiş. Tanıyanlar çıkmış. Evine gelince pek konuşmaz olmuş. Geldikten sonra bir yıl yaşamış. Kendisi Üçdere Köyü’nden olduğu halde isteği üzerine Obrucak Köyü’ne defnedilmiştir.

Rivayete göre mezarında bazen ateş yandığı söylenir. Bayramlarda mezarı halk tarafından ziyaret edilmektedir.
 

ULGAR DAĞI :

Bu dağ 2950 metre yükseklikte olup, yılın ilk karı buraya yağar. Damal – Posof ilçe sınırında bulunan Ulgar Dağı bir gelin dudağını andırmaktadır. Volkanik bir dağ olduğu püskürük kayalardan anlaşılmaktadır. Bu dağın ziyaret olduğu da söylenmektedir. Hatta insanlar  birbirlerine beddua( kargıç) ederken “Çağırım ki sana Ulgar’dan bir zeval ola” derler. Herhangi bir çıkmazı ve isteği olanlarda Ulgardan medet umar yalvarırlar. “Döndüm Ulgar’a çağırdım Allah’a” diyerek dilek dilerler. Bu dağın arka yamacı olan  Eşek Sırtı denilen yerde ve Şülgür Dere’sinde Türk- Rus savaşları olmuştur. Kışın kasım ayından nisan ayı sonlarına kadar karla kaplı olan dağın başından duman eksilmez. Yaz gelince yemyeşil ve çiçeklerle bezenmektedir. Yamaçlarından çok soğuk ve içim hoş sular fışkırmaktadır. Bu dağ ile ilgili bir de mani vardır.

Ulgar bir maral olsa,

Saplısı karar olsa

Ulgar seni yıkarım

Yara bir zarar olsa.

KİLİSE :

Damal Merkez Konuksever Mahallesinde bir de kilise bulunmaktadır. Küçük bir kilisedir. Kapısı batıya pencereleri de güneye ve doğuya bakmaktadır. Dıştan ve içten duvarları yontulmuş taştan yapılmıştır. Duvarlarda Horasan denilen harç kullanılmıştır. Horasan yumurta ve kireç karışımı bir harç olup sökülmesi zor dayanıklı bir harçtır.

Üst tavan kısmı kubbe şeklinde olup sökülmüştür. Duvarlarının bir kısmı kaçak kazılar sonucu  sökülüp tahrip edilmiştir. Etrafından insan kemikleri ve iskeleti çıkmaktadır. 

DERLEYEN EROL ÖZER